Interview met psychologe J. de Wolf
1. Wat gebeurt er met de hersenactiviteit van een patiënt met Alzheimer?
Bij een patiënt met Alzheimer sterven de cellen van de geheugencentra in de hersenen af. Dit afsterven van hersencellen noemen we ‘atrofie’. Het hersendeel dat verantwoordelijk is voor het vormen van herinneren, is de hippocampus. Kort gezegd, wordt Alzheimer dus veroorzaakt door atrofie in de hippocampus. Dit is bij de meeste patiënten ook goed te zien op hersenscans:

De pijltjes duiden het gebied aan waar de hippocampus zit. De zwarte vlek laat zien dat er al een groot deel van de hippocampus weg is (normaal is dit gebied gewoon grijs). Dit leidt ertoe dat de hersenen van de patiënt steeds meer moeite krijgen met het opslaan van nieuwe herinneringen.
De atrofie houdt helaas niet alleen op met de hippocampus. Ook de rest van de hersenen leidt hieronder. Zo ook de gebieden waar al eerdere herinneringen liggen opgeslagen (de hersenschors). Een herinnering bestaat uit een groepje cellen. Deze kunnen dus ook gewoon ‘kapot’ gaan. Hierdoor kan de patiënt zich ook steeds minder van zijn leven herinneren. De herinneringen uit de jeugd blijven het langst intact, omdat deze simpelweg het oudst en het stevigst zijn.
Wat veroorzaakt nou precies die atrofie? Dat is wel een beetje ingewikkeld verhaal, dus ik zal het om het wat makkelijker te maken uitleggen weer met een plaatje.

Er gaan zich 2 soorten stoffen in de hersens vormen, die bij gezonde mensen nauwelijks voorkomen: amyloïde en tau-eiwit. Amyloïde zorgt voor ‘plaques’ tussen de hersencellen, en tau-eiwit zorgt voor ‘tangles’ of ‘draadjes’ binnenin de cellen. Samen zorgen ze ervoor dat de cellen kapot gaan. Omdat dit proces zich vooral afspeelt in de hippocampus, wordt de patiënt dus dement. Waardoor de amyloïde-plaques en de tau-draadjes zich nu eigenlijk gaan vormen, is helaas onbekend.
2. Heeft Alzheimer een invloed op verbale vaardigheden?
Ja, patiënten met Alzheimer hebben vaak ook spraakstoornissen.
In het begin van de ziekte kan de patiënt af en toe niet op een woord komen. Naarmate de ziekte vordert krijgen ze hier steeds meer moeite mee. Vooral het benoemen van dingen vormt een probleem. Uiteindelijk hebben ze ook moeite met het begrijpen van dingen die tegen ze gezegd worden. Sommige patiënten blijven dan hangen in het steeds maar herhalen van een enkel woord.
3. Hoe kan men constateren dat men deze ziekte heeft?
Ten eerste wordt er een hersenscan gemaakt (zie foto bij vraag 1). Een zwarte vlek in de hippocampus is een duidelijke aanwijzing voor Alzheimer. Dit kan met een MRI-scan of een CT-scan worden gedaan.
Ten tweede wordt er een neuropsychologisch onderzoek uitgevoerd. Dit bestaat uit een aantal testen die het geheugen uitgebreid onder de loep nemen. Ook andere vaardigheden zoals concentratie en planning worden getest. Wanneer de patiënt dusdanig lage scores op dit onderzoek haalt, die onder de grensscore vallen, kan er gesproken worden van de ziekte van Alzheimer.
Ten derde kan er een liquor-punctie bij de patiënt worden afgenomen. Dit is een onderzoek waarbij hersenvocht uit de ruggengraat wordt geprikt. In het hersenvocht kun je dan kijken hoeveel amyloïde of tau-eiwit je aantreft. Een beetje tegenstrijdig: bij patiënten met Alzheimer tref je juist minder amyloïde en tau in het hersenvocht aan. Dit is dan een indicatie voor de ziekte.
Doorgaans worden alleen de eerste twee methoden uitgevoerd. De liquorpunctie kan dan gedaan worden als de diagnose nog niet helemaal duidelijk is, als de hersenscan en het neuropsychologisch onderzoek elkaar tegenspreken bijvoorbeeld.
4. Zijn mensen met een lager IQ sneller vatbaar voor deze ziekte en wat is hiervan de oorzaak?
Over het algemeen is het inderdaad zo dat mensen met een lager IQ vaker de ziekte van Alzheimer krijgen. Het is nog niet helemaal duidelijk waarom dit precies zo is. De gangbare mening is dat intelligente mensen stevigere en beter werkende hersencellen hebben, die beter tegen een stootje kunnen. Wanneer een aantal cellen beschadigd raken, maakt dit niet zoveel uit omdat de rest van de cellen sterk genoeg zijn om dit op te vangen.
Minder intelligente mensen zouden deze flexibiliteit helaas niet hebben; als er ergens schade in de hersens is, zie je hier ook meteen de gevolgen van.
5. Is het zo dat als je rookt je minder kans hebt om deze ziekte te krijgen? (volgens artikel) Wat zijn nog meer risicofactoren die de kans op Alzheimer vergroten?
Daar durf ik geen antwoord op te geven; onderzoekers zijn het er ook nog niet met elkaar over eens. In veel artikels lees je namelijk ook dat roken helemaal geen effect heeft. Wat wel zo zou kunnen zijn, is dat dommere mensen gemiddeld meer roken en zoals ik jullie bij de vorige vraag al heb uitgelegd,hebben dommere mensen een grotere kans op Alzheimer. Misschien kun je zo de samenhang tussen roken en Alzheimer verklaren?
Je moet sowieso oppassen met die risicofactoren, die zijn altijd heel moeilijk te onderzoeken. Ik heb ook wel eens gelezen dat het drinken van koffie en wijn de kans op de ziekte kan verlagen…maar sommige onderzoekers bewijzen dan weer het tegendeel. Wat wel drie echte risicofactoren zijn, zijn de volgende drie:
1. Leeftijd. Klinkt misschien logisch, maar het is wel belangrijk dat hoe ouder iemand is, hoe meer kans hij heeft op Alzheimer.
2. Lage intelligentie of weinig opleiding. (zie ook vraag 4)
3. Als Alzheimer in de familie voorkomt; erfelijkheid.
Verder heb ik wel vaker gelezen dat socialere mensen minder kans hebben op de ziekte. Die niet de hele tijd achter de begonia’s zitten te loeren. En veel sporten en puzzelen zou ook moeten helpen. Maar ja, dat is dus niet zomaar te bewijzen.
6. Hoe kan het dat vrouwen meer kans hebben op de ziekte dan mannen, oftewel is de ziekte X-chromosomaal?
Nou, best veel onderzoekers zeggen dat er meer vrouwen Alzheimer hebben, omdat vrouwen gewoon ouder worden dan mannen. En hoe ouder je bent, hoe meer kans je hebt op Alzheimer.
Er zijn ook onderzoekers die denken dat oestrogeen een versterkende werking heeft op het ontstaan van de ziekte, maar daar is ook nog niet echt hard bewijs voor.
De ziekte is in ieder geval niet per se x- of y-chromosomaal.
7. Wat is de aard van de geheugenklachten bij Alzheimer?
In het begin heeft de patiënt moeite met het aanmaken van nieuwe herinneringen (dat heet anterograde amnesie). Gaandeweg de ziekte raakt de patient ook steeds meer oude herinneringen kwijt (retrograde amnesie). Dit gaat als het ware van oud naar jong: de meest recente herinneringen vervagen eerst, terwijl de jeugdherinneringen redelijk intact blijven.
8. Waarom vermindert de persoonlijke hygiëne zo drastisch?
Patiënten vergeten dat ze zich moeten wassen of omkleden. Hierdoor verwaarlozen ze zichzelf en vermindert hun hygiëne. Ze worden ook vaak een beetje kinds en kunnen dan niet meer goed voor zichzelf zorgen. Ze weten dan niet meer goed hoe ze dat ook alweer moesten doen. Ook verliezen ze sneller de controle over hun blaas, en kunnen ze niet meer goed slikken.
9. Wat zijn de hedendaagse experimentele onderzoeken?
Op het moment is er nogal wat onderzoek naar stamceltherapie als behandelmethode. Ook zijn er veel onderzoeken gericht op het methoden om Alzheimer al in een heel vroeg stadium te diagnosticeren.
10. Gelooft u in een mogelijkheid van genezing?
Dat zou natuurlijk super zijn! Maar ik denk dat echte genezing er sowieso niet in zit; als er al heel veel hersencellen zijn afgestorven lijkt het me moeilijk om die weer te laten aangroeien. Ik denk dat je wel mag hopen op een methode die de ziekte in ieder geval afremt. Iets dat het beloop van de ziekte veel trager maakt, of helemaal stopt bijvoorbeeld. Maar ik denk niet dat iemand die al in een ver stadium zit, ooit helemaal beter gemaakt kan worden.
11. Welke behandelmethoden zijn er momenteel?
Ten eerste is er medicamenteuze behandeling: er zijn een paar medicijnen (memantine bijvoorbeeld) die de opmars van de ziekte iets kunnen afremmen. Deze slaan echter maar bij weinig patiënten aan. En als ze aanslaan, heeft het niet superveel effect. Het geheugenverlies gaat hoogstens wat langzamer.
Ten tweede is er niet-medicamenteuze behandeling: die is er op gericht om de patiënt strategieën aan te leren om beter met zijn ziekte om te gaan. De patiënt moet bijvoorbeeld al zijn afspraken en activiteiten duidelijk in een agenda opschrijven. Er zijn ook elektronische agenda’s die de patiënt eraan herinneren dat hij iets moet doen, want vaak vergeet de patiënt ook weer dat hij een agenda heeft… De patiënt en zijn familie krijgen vaak psychologische begeleiding. Er wordt hen verteld welke klachten ze kunnen verwachten, en hoe ze hier het beste mee om kunnen gaan.
12. Worden familieleden ook betrokken bij de diagnose/behandeling?
Ja, ze krijgen psycho-educatie: dat zijn voorlichtingen waarin wordt besproken welk gedrag en welke klachten ze kunnen verwachten, en hoe ze hiermee moeten omgaan. In de latere stadia van de ziekte heeft de familie het vaak zwaarder dan de patiënt.
Bij de diagnose wordt ook altijd de mening van de familie over de patiënt gevraagd. Patiënten beseffen vaak niet dat ze aan geheugenverlies lijden, of vergeten hun klachten. Een partner of zoon/dochter kan dan veel duidelijkheid scheppen.
13. Welke invloed heeft de ziekte op de omgeving?
Iedere familie/vriendenkring is anders in hoe ze ermee omgaan, maar het is erg zwaar voor hen. In het laatste stadia herkent de patiënt hen niet meer, en het is belangrijk dat ze hier psychologische begeleiding voor krijgen. Vaak moeten ze ook nog beslissen dat de patiënt naar een verpleeghuis moet…Dat is al helemaal zwaar.
interview met P. Bosten-Kleijkers
Echtgenoot overleden in februari 2004, (leeftijd 67)
ziekte begon rond 1997 (patiënt 57 jaar)
diagnose gesteld in 2001
Hoe heeft u ontdekt dat uw familielid de ziekte van Alzheimer had?
Ik heb het niet ontdekt. Mijn man gaf aan dat er iets geks in zijn hoofd was. Hij begon dingen te vergeten en is op een geheugentraining geweest. Dit gaf geen uitslag. Later wist hij de weg niet meer naar de zwemclub of naar het zangkoor. Volgens hemzelf was hij het niet schuld, maar waren het andere die bijvoorbeeld zijn kleren mee hadden genomen. De patiënt had heel veel paniek en angstaanvallen doordat hij merkte dat er iets veranderde in zijn hoofd. Toen werd hij gestuurd naar een cardioloog omdat ze dachten aan hyperventilatie. Later moest hij naar psychiater. Toen kreeg hij voedingssupplementen, maar dit helpt ook niet. Toen werd hij gebracht naar een stoor en paniek centrum in Maastricht,. Ook hier kwam niets uit. Uiteindelijk zijn we toen terecht gekomen bij de neuroloog in Maastricht, hier zijn van allerhande testen uitgevoerd waar uiteindelijk de ziekte van Alzheimer werd geconstateerd.
Hoe lang heeft het geduurd voordat de echte diagnose werd gesteld?
Zeker 4, 5 jaar. Achteraf gezien heeft dit veel te lang geduurd.
Wat dacht u toen u het nieuws hoorde?
Ik was niet bekend met de ziekte van alzheimer en ben me erin gaan verdiepen. Er werden me dingen duidelijk en het kwartje viel op de plaats. Langzamerhand zag ik dat het steeds erger werd en ben ik begonnen met dagopvang.
Hoe heeft u de ziekte zelf ervaren?
Mensonwaardig. Hierbij bedoel ik. Het ’s nachts aankleden opstaan, onrustig en heel veel huilen.Hij was bang om alleen te zijn en verbouwde af en toe het hele huis omdat hij aan het verbouwen was dacht hij. Een keer is hij zelfs verdwaald.
Welke veranderingen van de patiënt waren het moeilijkst voor u?
Hij was niet meer de persoon die ik als echtgenoot had, hij deed hele vreemde dingen en je moest hem zelf verzorgen.
Hoe is gedurende de verloop van de ziekte de sociale band van de patiënt en u zelf geworden?
Het sociale contact werd steeds minder en het kwam allemaal op mij neer. Zijn vrienden lieten hem vallen. Jarenlang was hij lid van een bowlingclub en zelfs deze mensen zijn uiteindelijk afgehaakt. Ik zie het nu uiteindelijk meer als een persoonswisseling. De persoon zelf veranderd langzaam geestelijk en ook lichamelijk in een ander persoon. Naarmate de tijd vorderde herkende hij mij zelfs niet meer terug, na zoveel jaar samenzijn.
Waren de verschillende stadia voor u duidelijk herkenbaar bij de patiënt?
Het was allemaal heel herkenbaar. Ik kon zelfs in het eerste stadium volgen hoe hij steeds verder achteruit ging. Wat uiteindelijk voor kenmerken zorgde naar het volgende stadium toe. Het laatste stadium was vanaf het moment dat wij hem niet meer zelf konden verzorgen.
Heeft uzelf ook hulp gekregen, over hoe u ermee moest omgaan, zo ja hoe?
We hebben een paar voorlichtingen gehad, waardoor het wat makkelijker was om met bepaalde dingen om te gaan, maar als ik zelf problemen had was er geen plek waar ik eigenlijk terecht kon. Het ging om hem niet om mij. Het enige wat er was om mij te ontlasten was een vrijwilliger in huis. Na de dood van mijn echtgenoot ben ik bij dokter Engelen in gesprek geweest om erover te praten.
Bent u anders tegen het leven aan gaan kijken?
Ik heb er niet echt bij nagedacht. Ik ben gewoon doorgegaan, dat was wat moest.
Wat voor een invloed heeft deze ziekte gehad op uw verdere leven?
Ik ben er een heel stuk zelfstandiger door geworden. Doordat ik alles aan het einde van het ziekteproces alleen heb moeten doen, ben ik zelfstandig geworden. Je voelde je wel vaak eenzaam, maar uiteindelijk heb ik de draad weer opgepakt en ben ik weer gaan genieten van de mooie dingen in het leven
Bent u bang dat het u zelf ook overkomt?
Nee daar heb ik echt totaal niet over nagedacht.
Zouden er dingen zijn die u voor uzelf of de patiënt anders had willen doen?
Ik had hem misschien soms beter moeten proberen te begrijpen. Maar ik wist niet wat er aan de hand was, dus ik snapte niet wat hij bedoelde.
interview met P. Rijkx-Bosten
Vader overleden in februari 2004, (leeftijd 67)
ziekte begon rond 1997 (patiënt 57 jaar)
diagnose gesteld in 2001
Hoe heeft u ontdekt dat uw familielid de ziekte van Alzheimer had?
De normale dingen waren niet meer normaal. Mijn vader werd heel erg vergeetachtig. Veranderde in zijn houding.
Wat dacht u toen het nieuws hoorde?
Ik wist niet wat Alzheimer inhield. Ben me toen verder in de ziekte gaan verdiepen en merkte dat het een afschuwelijke ziekte is.
Hoe heeft u de ziekte zelf ervaren?
Ik vind dat het vreselijk is om steeds een stukje weg te zien gaan van een persoon die voor mij een vader was en die ik als dochter steeds meer moest gaan mee verzorgen. Het is heel vreemd om als kind zijnde je vader zo te zien veranderen.
Welke veranderingen waren het moeilijkst?
Het niet meer goed kunnen communiceren en dat de eenvoudige dingen in het leven niet meer mogelijk waren, zoals bijvoorbeeld zijn schoenen aantrekken en de paniek aanvallen.
Hoe is gedurende de verloop van de ziekte de sociale band van de patiënt en uzelf geworden?
Het is heel moeilijk om met een vader die Alzheimer heeft zeker in het midden en eind stadium een goed sociaal contact te behouden.
Waren de verschillende stadia voor u duidelijk te herkennen bij de patiënt? Vonden deze veranderingen plotseling plaats of ging dit geleidelijk?
Deze stadia waren heel duidelijk herkenbaar.
heeft u zelf ook hulp gekregen, over hoe u ermee moest omgaan zo ja, hoe?
Nee
Bent u anders tegen het leven aan gaan kijken?
Doordat je zoiets op jonge leeftijd meemaakt, besef je dat je moet genieten van ieder moment dat je kunt.
Wat voor invloed heeft deze ziekte gehad op uw verdere leven?
Omdat ik voor mezelf de keuze heb gemaakt, indien ik ooit Alzheimer krijg, vind ik het leven niet meer menswaardig. Dit heeft mij ertoe een andere kijk gegeven op vervroegde levensbeëindiging.
Bent u bang dat het u zelf ook overkomt?
Ja ik ben bang dat het erfelijk belast is.
Zouden er dingen zijn die u voor uzelf of de patiënt anders had willen doen?
Ja, mijn vader heeft maar gedurende 5 maanden in een verzorgingstehuis gezeten. Als ik van te voren had geweten dat dit maar zo een korte periode was geweest, dan hadden we mijn vader thuis gelaten en samen verzorgd.
Interview met verzorger W. Ruijters-Coolen.
Werkzaam in een verpleeghuis op een afdeling met Alzheimerpatiënten.
Hoe ziet een dag van een bewoner er over het algemeen uit?
De meeste bewoners staan tussen 7 en 9 uur op. Het kan dat er bewoners zijn die liever langer blijven liggen en worden dan ook later verzorgd.
Om 9 uur gaan we gezamenlijk ontbijten in de woonkamer. Daarna wordt er de krant voorgelezen of worden er andere dingen gedaan. Bij ons is het zo, dat er op 6 van de 7 dagen om 11 uur een gebedsdienst of Heilige mis wordt voorgedragen in onze kapel. Mensen die hier heen willen gaan, worden gebracht. Er bestaat ook de mogelijkheid om deze mis via onze tv in de woonkamer te volgen. verder zijn er een aantal verenigingen waar de mensen naar toe kunnen gaan. Om 13 uur is er een gezamenlijke warme lunch. ‘S middags zijn er ook activiteiten of kapper bezoek. Andere bewoners krijgen dan bijvoorbeeld bezoek van familie en gaan dan vaak voren in het restaurant zitten. Het avondbrood wordt rond 17:30 genuttigd en dan is er verder een gezellige avond of andere verenigingen waar de bewoners aan deel kunnen nemen.
Per bewoner wordt gekeken wat hij/zij gewend is met de verzorging van de ochtend, als de verzorging van de avond. Blijft iemand graag lang op en slaapt hij graag uit of gaat een bewoner juist graag vroeg naar bed en staat hij/zij altijd vroeg op. Hier wordt altijd gekeken wat ze gewend zijn en zelf willen ( of de familie ons vertelt).
Elke bewoner heeft een eigen agenda hierin wordt met alles rekening gehouden wat een bewoner graag doet of bijvoorbeeld afspraken met de kapper of de verenigingen etc.
Bij ons zijn er ook bewoners die wekelijks gaan zwemmen of naar Heerlen gaan om te winkelen. Ook is het zo dat we met individuele bewoners naar het theater gaan of bijvoorbeeld naar een voetbalwedstrijd. Dit zijn niet dagelijkse bezigheden, maar hiermee wil ik laten zien dat sommige bewoners ook nog andere dingen doen buiten het opvangcentrum onder onze begeleiding of onder begeleiding van familie.Verder komt er een aantal keren per week de arts op de afdeling. Dit is hetzelfde met de fysio de ergotherapeut, de logopediste en de psychologe.
Het is moeilijk om een algemene beschrijving van een dag op papier te zetten omdat buiten de maaltijden de bewoners een eigen agenda hebben met afspraken of juist geen afspraken.
Op welke zaken worden vooral gelet?
Dit loopt heel erg uiteen. Er wordt natuurlijk op het lichamelijke gelet, maar zeker ook het sociale en emotionele aspect wordt niet vergeten. Het is belangrijk dat je een bewoner in zijn geheel ziet en niet alleen wonden etc. Vaak is het emotionele, spirituele net zo belangrijk voor bewoners om zich goed te voelen. Als een bewoner bijvoorbeeld een wondje heeft, zien we veranderingen aan het lichaam etc. Maar verder wordt er ook op het voedingspatroon gelet: wat drinkt een bewoner, eet hij of zij voldoende en is de consistentie van de voeding nog goed of moeten we iets veranderen. De zorg gaat verder dan alleen dit, je kijkt hoe een bewoner een dag beleeft en als er dingen zijn die opvallen, gaan we hier verder op in. Als er iets is wat opvalt wordt hier een aandachtspunt over gestart, zodat we samen goed kunnen kijken wat er veranderd is en wat we eraan kunnen doen, op welk aspect dan ook. Voorbeelden zijn op sociaal, emotioneel, spiritueel, lichamelijk en geestelijk gebied.
Hoe snel gaat een bewoner achteruit?
Dit is heel verschillend en ligt aan meerdere factoren.
1. Hoe oud is een bewoner
2. Hoe lang heeft de bewoner al Alzheimer
3. Hoe is de lichamelijke conditie van de bewoner
4. Zijn er nog andere onderliggende factoren bijvoorbeeld ziektes etc
Vaak wordt er gezegd dat je ongeveer nog 10 jaar te leven hebt nadat je alzheimer hebt, maar dit is ongeveer en ligt zeker per bewoner anders. Wij hebben mensen die al meer dan 10 jaar bij ons wonen maar het gebeurd ook dat bewoners maar maanden bij ons zijn. De achteruitgang is zo verschillend dat je niet kunt zeggen dat het een bepaalde snelheid heeft. Vaak zie je wel dat een bewoner net nadat hij in het verpleeghuis wordt opgenomen achteruit gaat. Dit is vaak omdat ze zich thuis heel goed moeten houden want ze willen niet dat anderen iets merken en gaan daarom ook vaak situaties uit de weg die te moeilijk zijn. Dit is niet bij elke bewoner zo sommige bloeien juist om deze reden op.
Kan men de stadia van dementie onderscheiden in omgang met de bewoner.
Ja vaak wel sommige bewoners zitten er precies tussen in.
Fasen
Dementie word onderverdeeld in 4 fasen:
2. Het verdwaalde ik
3. Het verborgen ik
4. Het verzonken ik
1.Het bedreigde ik De eerste fase heet ‘’het bedreigde ik’’, iemand die bij zichzelf ontdekt dat hij of zij wel dement zou kunnen zijn, voelt zich bedreigd. Diegene probeert het te verbergen. Mensen die in de fase van ‘’het bedreigde ik’’ zitten lijden aan vergeetachtigheid. Meestal zijn ze goed georiënteerd, maar soms valt er opeens een gat. Iemand die in de eerste fase zit zal niet snel zeggen dat hij of zei dement is. Doordat mensen in de beginfase heel erg hun best doen om niet te laten zien dat ze soms dingen vergeten, zijn ze vaak erg gespannen. Iemand kan daardoor snel boos of verdrietig worden, terwijl er helemaal geen aanleiding voor is. Het is belangrijk dat je iemand zo min mogelijk corrigeert.
2.Het verdwaalde ik De tweede fase heet ‘’het verwaalde ik’’, Als de dementie erger wordt neemt de vergeetachtigheid toe, mensen raken bijv. woorden kwijt of ze gaan woorden verkeerd gebruiken. Ook weten ze niet meer hoe oud ze zijn, waar ze zijn, of wie iemand is. Ze kunnen ook geen klok meer kijken en hebben geen besef van tijd meer. Mensen in deze fase lijken letterlijk verdwaald, ze lopen bijv. zonder doel ergens heen. Iemand die in deze fase zit trekt zich vaak terug, kan zich niet meer goed concentreren en ziet er vaak ontspannen uit
3 Het verborgen ik De derde fase heet ‘’ het verborgen ik’’, mensen in deze fase zijn nog erger dement geworden en trekken zich nog verder terug. Ze zitten eigenlijk in hun eigen wereld. Vaak maken ze ook iedere keer de zelfde beweging, bijv. een servet op vouwen. Het lijkt bij deze mensen zo dat je geen contact met ze kunt krijgen. Mensen in deze fase willen zich graag nuttig voelen terwijl het lijkt dat je ze maar beter met rust kunt laten. Vaak vind iemand het fijn dat je hem of haar aanraakt, bijv. door een hand op iemands hand te leggen of een arm om iemand heen te leggen. Vaak zijn deze mensen ook incontinent, dat is dat je je urine of ontlasting niet kunt ophouden.
4 Het verzonken ik De vierde fase is ‘’het verzonken ik’’. Mensen in deze fase geven bijna helemaal geen reactie meer, hun ogen zijn meestal gesloten. Het is belangrijk dat deze mensen het gevoel krijgen dat ze de moeite waard zijn, ze vinden het bijvoorbeeld fijn dat hun favoriete muziek gedraaid wordt, of dat ze lekker verwend worden. Voor de familie is deze fase best wel moeilijk, ze kunnen eigenlijk geen contact meer krijgen. Het lijkt soms dat iemand in deze fase alleen lichamelijk aanwezig is.
Welke invloeden heeft Alzheimer op u zelf?
Ik denk vaak na over mijn bewoners ik vindt het heel belangrijk dat je écht bent in het werk. Tevens vindt ik het belangrijk dat de bewoner de zorg krijgt die hij/zij gewend is. Op dit moment is het zo dat in mijn familie ook twee personen Alzheimer hebben. Eentje zit bij mij op het werk, niet op mijn afdeling maar wel in het zelfde huis hier kom je vaker mee in aanraking. Ik vindt het fijn om er voor haar te kunnen zijn en ook voor de familie. De andere persoon woont niet in de buurt en woont nog thuis bij zijn vrouw. Vaak hoor je alleen maar verhalen en is het wat moeilijker inschatten hoe het gaat.
Bent u anders tegen het leven gaan aan kijken door dit beroep?
Ja ik denk het wel. Je ziet veel om je heen en neemt dit toch ook mee in je eigen leven. Ik denk dat het je bewuster maakt. Vaak let je ook op meer dingen om je heen qua dementie maar ook andere ziektes.
Hoe gaat u om met de familie van de bewoner? Helpt u hen ook zo ja, hoe?
Natuurlijk sta je ook voor de familie klaar. Dit is ook heel belangrijk. Als familie vragen heeft zal ik er alles aan de om ze te kunnen beantwoorden. De familie zit vaak al in een rouw proces. ze hebben als een dierbare niet meer bij zich iets wat zeer moeilijk is om die keuze te maken. Door er te zijn voor de familie is voor hun al een stuk vertrouwen in de zorg. Openheid is erg belangrijk laagdrempeligheid ook. De familie is ook zeer belangrijk om ons informatie over de bewoner te geven zodat wij de zorg goed kunnen aanpassen op de wensen en gewoontes van de bewoner.
Vind u het een zwaar beroep?
Nee ik vind het een super mooi beroep waar ik heel mijn hart kan inleggen. Natuurlijk zijn er dagen bij dat het heel druk is maar als je het graag doet is dat niet erg. Het brengt me zoveel voldoening om de bewoners en diens familie te kunnen helpen.
Welke invloed heeft Alzheimer op de omgeving van de bewoner?
De bewoner raakt vaak in de thuis situatie in een isolement vaak durven ze niet weg te gaan daar ze dan fouten kunnen maken en zich dan hiervoor schamen. Vaak weten mensen ook niet hoe ze hiermee om moeten gaan en komen dan minder vaak meer. voor de echtgenoot of echtgenote is het vaak heel moeilijk ze moeten in de thuis situatie vaak heel goed opletten en ook hun komen dan in een isolement daar ze niet mee weg durven te gaan omdat er anders misschien iets kan gebeuren. Ook het contact tussen beide ligt op een ander niveau het is dan vaak niet meer op gelijkwaardig niveau maar de een zorgt meer voor de ander. Het is eigenlijk een beginnend rouw proces van iemand die nog leeft maar die heel anders is dan je hem/haar hebt leren kennen. De wereld wordt voor de bewoner steeds kleiner en de familie raakt steeds meer kwijt naarmate het proces verslechterd.
Gelooft u in een mogelijkheid van genezing?
Nee op dit moment nog niet maar hoop dat ze wel wat vinden al is het om het proces stop te zetten of nog meer te kunnen vertragen.
Zijn er in uw verpleeghuis meer vrouwen dan mannen opgenomen.
Ja, op dit moment zijn er meer vrouwen dan mannen bij ons opgenomen. maar ik zie wel dat er de laatste tijd vaak mannen worden opgenomen dit kan toeval zijn.
Bent u bang dat het u zelf ook ooit overkomt?
Ik ben er nog niet mee bezig, maar soms denk je er wel aan. Ik vindt het begin stadia het moeilijkste voor de bewoner vaak is het daarna moeilijker voor diens familie om dat zij bewust mee krijgen welke achteruitgang er volgt.
Conclusie
Onze onderzoeksvraag had te maken met het verloop van de ziekte van Alzheimer. We hebben de ziekte bekeken op een biologisch niveau met behulp van de interviews. We hebben ook inzicht gekregen wat voor invloed de ziekte heeft op de omgeving. Op biologisch niveau zijn we te weten gekomen dat alzheimer een progressieve hersenaandoening is, we hebben ook meer inzicht gekregen op de verschillende stadia. Verder is uit ons onderzoek gebleken dat de andere vormen van dementie grote overeenkomsten hebben met de ziekte van Alzheimer.
Door de interviews hebben we geleerd dat ieder individu op een andere manier met de ziekte omgaat. Ieder individu dat geïnterviewd is, had namelijk een andere reflectie op dit ziekteproces. De ziekte van alzheimer heeft zeker invloed op de omgeving, maar komt bij de directe omgeving van de patiënt het hardst aan, zoals dit ter sprake kwam in het interview bij mevrouw P. Rijkx-Bosten.
We hebben erg veel geleerd gedurende het maken van dit profielwerkstuk. We hebben niet alleen door middel van de interviews een goede indruk gekregen op het biologische aspect, maar we hebben ook een goede indruk gekregen wat voor effect de ziekte heeft op de personen in de omgeving van de patiënt.
Bronnenlijst
Inleiding:
http://nationaalkompas.nl/gezondheid-en-ziekte/ziekten-en-aandoeningen/psychische-stoornissen/dementie/
http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/57D8293E-8EA9-4B53-B8C1-04DDEDFE1C00/0/2003k2b15p024art.pdf
http://statline.cbs.nl/StatWeb/publication/?VW=T&DM=SLNL&PA=37556&D1=0-44&D2=1,11,21,31,41,51,61,71,81,91,101,l&HD=120518-1428&HDR=G1&STB=T
Wat is Alzheimer:
https://www.alzheimer.nl/over-alzheimer?alzheimerinhetkort.html
https://www.hersenstichting.nl/alles-over-hersenen/hersenaandoeningen/alzheimer?gclid=COWfwojE_rMCFerItAod6QcAJw
https://www.alzheimer.nl/over-alzheimer/herkennen-en-behandelen/ziekteverloop/
http://mens-en-gezondheid.infonu.nl/ziekten/81245-alzheimer-stadia.html
http://www.alzh.org/nl/ziekte-van-alzheimer/oorzaken-symptomen-en-stadia
http://mens-en-gezondheid.infonu.nl/ziekten/15071-alzheimer-wat-is-het.html
‘Alzheimer
informatiegids’ ( p. 7,8)
Wat gebeurd er in de hersenen bij een
patiënt met Alzheimer:
https://www.alzheimer.nl/over-alzheimer/achtergrondinformatie/medische-illustraties/anatomie-van-de-hersenen
http://www.kennislink.nl/vergroting/24731?original=0
http://www.youtube.com/watch?v=W8LzFTxVeJc
http://mens-en-gezondheid.infonu.nl/ziekten/15071-alzheimer-wat-is-het.html
http://www.kennislink.nl/publicaties/niks-helpt-tegen-alzheimer
https://www.alzheimer.nl/over-alzheimer/achtergrondinformatie/medische-illustraties/vergelijking-gezonde-hersenen-en-alzheimerhersenen
Hoe kan men de diagnose van ‘Alzheimer’ stellen:
http://www.neurologiecontact.be/alzheimer.htm
http://www.gezondheidsweb.eu/alzheimer/alzheimer-geen-alzheimer
Hoe is Alzheimer te behandelen:
https://www.alzheimer.nl/over-alzheimer/herkennen-en-behandelen?gclid=CMT7se6VxbUCFfLLtAodnWYA6g
http://gebu.artsennet.nl/Archief/Tijdschriftartikel/Memantine-Ebixa-behandeling-ziekte-van-Alzheimer.htm
http://nl.wikipedia.org/wiki/Rivastigmine
http://nl.wikipedia.org/wiki/Galantamine
https://www.alzheimer.nl/over-alzheimer/herkennen-en-behandelen/behandeling-en-medicatie/
http://gebu.artsennet.nl/Archief/Tijdschriftartikel/Memantine-Ebixa-behandeling-ziekte-van-Alzheimer.htm
‘Alzheimer
informatiegids’
Is de ziekte van Alzheimer een
erfelijke ziekte:
http://www.alzheimer-nederland.nl/informatie/wat-is-dementie/erfelijkheid-risicofactoren/erfelijkheid-bij-alzheimer.aspx
http://www.btsg.nl/infobulletin/dementie/Alzheimer-erfelijkheid.html
Welk effect heeft nicotine op het verloop
van de ziekte van Alzheimer?
http://www.scientias.nl/nicotinepleister-pakt-geheugenverlies-aan/53416
http://www.maroc.nl/forums/nieuws-de-dag/104558-nicotine-helpt-tegen-alzheimer-schizofrenie-parkinson.html
http://www.sciencedaily.com/releases/2010/10/101013095331.htm
http://www.economist.com/node/1858930
Wat zijn de verschillen en overeenkomsten
tussen de ziekte van Alzheimer en andere vormen van dementie:
http://www.alpha-up.nl/hulp-bij-klachten/alzheimer-parkinson
http://www.geheugenpoli.com/frames/soorten.htm
http://mens-en-gezondheid.infonu.nl/aandoeningen/68247-dementie-de-verschillende-soorten.html
http://www.vasculairedementie.com
http://www.vasculairedementie.com/oorzaak/
http://www.alzheimer-nederland.nl/media/1880/Vasculaire_dementie.pdf
http://www.btsg.nl/infobulletin/dementie/dementie-Lewy%20body.html
http://www.dementiedebaas.nl/hoe_blijf_ik_dementie_de_baas/wat_is_dementie/vasculaire_dementie
http://www.dementiedebaas.nl/hoe_blijf_ik_dementie_de_baas/wat_is_dementie/lewy_body_dementie
http://www.innovatiekringdementie.nl/Artikel/Lewy-Bodies-de-vergeten-dementie.aspx
http://www.gezondheidsnet.nl/medisch/videos/22/ziekte-van-parkinson
http://www.nationaalkompas.nl/gezondheid-en-ziekte/ziekten-en-aandoeningen/zenuwstelsel-en-zintuigen/ziekte-van-parkinson/ziektebeeld/
http://www.btsg.nl/infobulletin/dementie/creutzfeld-jacob.html
http://www.wageningenur.nl/nl/show/Ziekte-van-CreutzfeldtJacob.htm